Biuro Obsługi Klienta 24h/7
+48 500 275 000

Neutralizacja ryzyka walutowego

W realiach zglobalizowanej gospodarki, w której przedsiębiorstwa coraz częściej angażują się w transakcje handlowe i finansowe z kontrahentami zagranicznymi, ekspozycja na ryzyko walutowe staje się jednym z istotnych czynników wpływających na stabilność finansową. W przypadku firm zadłużonych, ryzyko to przyjmuje szczególnie dotkliwą postać – wahania kursów walut mogą bowiem dramatycznie zwiększyć realną wartość zobowiązań, zwłaszcza tych denominowanych w walutach obcych.

Neutralizacja ryzyka walutowego – przez pryzmat prawnofinansowy – oznacza podjęcie takich działań, które mają na celu ograniczenie lub całkowite wyeliminowanie wpływu niekorzystnych zmian kursów walutowych na sytuację przedsiębiorstwa. Jest to obszar o szczególnym znaczeniu nie tylko dla zarządów spółek, ale również dla inwestorów zainteresowanych transakcjami typu kupię firmę z długami czy właścicieli planujących sprzedaż zadłużonej spółki w warunkach niestabilnych rynków walutowych.

II. Pojęcie ryzyka walutowego i jego klasyfikacja

Ryzyko walutowe (currency risk) oznacza potencjalne straty finansowe wynikające ze zmian kursów wymiany walut, które wpływają na wartość aktywów, zobowiązań, przychodów lub kosztów wyrażonych w walucie obcej.

1. Rodzaje ryzyka walutowego

  • Ryzyko transakcyjne – związane z realizacją konkretnych płatności lub otrzymaniem środków w obcej walucie (np. spłata raty pożyczki w EUR).

  • Ryzyko translacyjne – dotyczy przeliczenia bilansowego aktywów i pasywów wyrażonych w walucie obcej.

  • Ryzyko ekonomiczne (operacyjne) – długofalowy wpływ zmian kursów na konkurencyjność, ceny sprzedaży, strukturę kosztową.

Z punktu widzenia restrukturyzacji zadłużenia, najistotniejsze jest ryzyko transakcyjne – jego niekontrolowanie może prowadzić do naruszeń warunków spłaty lub wręcz do niewypłacalności.

III. Podstawy prawne i regulacyjne zarządzania ryzykiem walutowym

W polskim systemie prawnym brak jest jednolitej ustawy regulującej zarządzanie ryzykiem walutowym. Ramy prawne wynikają głównie z:

  • przepisów Kodeksu cywilnego w zakresie swobody umów (art. 353¹ k.c.),

  • Prawa dewizowego (ustawa z dnia 27 lipca 2002 r.),

  • przepisów ustawy o rachunkowości oraz MSSF/MSR w zakresie wyceny i prezentacji instrumentów finansowych,

  • wytycznych KNF i Rekomendacji A dla instytucji finansowych,

  • postanowień umów kredytowych, leasingowych, factoringowych.

Z praktyki rynkowej wynika również, że neutralizacja ryzyka walutowego często bywa warunkiem zawieszającym w umowach inwestycyjnych (udzielę pożyczki dla zadłużonej firmy pod warunkiem zawarcia umowy zabezpieczającej FX forward).

IV. Instrumenty prawne i finansowe neutralizacji ryzyka walutowego

1. Naturalna kompensacja walutowa (natural hedge)

Polega na zbilansowaniu wpływów i wydatków w tej samej walucie. Na przykład: firma eksportująca do Niemiec i importująca z Francji może kompensować przychody i koszty w euro, ograniczając potrzebę konwersji. W restrukturyzacji natural hedge może być elementem planu sanacyjnego – np. szukam prezesa do wdrożenia polityki natural hedge w dziale logistyki.

2. Umowy terminowe (forward, swap, NDF)

Zawierane z bankami lub brokerami finansowymi, pozwalają na z góry ustalenie kursu wymiany waluty w przyszłości, niezależnie od rynkowych fluktuacji. Przykład: firma z ratą kredytu 100 tys. EUR za 6 miesięcy zawiera forward po kursie 4,45 – niezależnie od kursu rynkowego, zapłata nastąpi po tym kursie.

3. Opcje walutowe

Zapewniają prawo (ale nie obowiązek) dokonania wymiany waluty po określonym kursie. Są droższe niż forwardy, ale oferują elastyczność. W transakcjach typu distressed często bywają przedmiotem analizy: kupię firmę z długami – o ile opcje walutowe nie generują ukrytych zobowiązań pozabilansowych.

4. Klauzule indeksacyjne i waloryzacyjne w umowach

Strony mogą wprowadzać do kontraktów klauzule:

  • indeksacji kwoty zobowiązania do kursu konkretnej waluty (np. EUR),

  • waloryzacji roszczeń według wskaźników inflacyjnych lub kursowych (art. 358¹ § 2 k.c.).

W restrukturyzacji takie klauzule mogą wymagać negocjacji – szczególnie w przypadku nadmiernej ekspozycji walutowej w złotych.

V. Ryzyko walutowe w praktyce postępowań restrukturyzacyjnych i upadłościowych

1. Kursy przeliczeniowe w układzie

W postępowaniach restrukturyzacyjnych zobowiązania wyrażone w walutach obcych przeliczane są na złote według kursu średniego NBP z dnia poprzedzającego otwarcie postępowania (art. 84 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego). Taka „zamrażarka kursowa” może działać korzystnie lub niekorzystnie – zależnie od kierunku zmian na rynku.

2. Postępowanie sanacyjne

Sanator, jako zarządca przedsiębiorstwa, może w ramach zarządzania majątkiem zastosować instrumenty neutralizacji ryzyka walutowego – zawierać transakcje forward, renegocjować warunki spłaty w walucie lokalnej, a nawet prowadzić kompensację transgraniczną należności i zobowiązań.

VI. Neutralizacja ryzyka walutowego a transakcje M&A

1. Due diligence i ekspozycja walutowa

Inwestor zainteresowany nabyciem przedsiębiorstwa z międzynarodowym portfelem należności i zobowiązań obowiązkowo bada:

  • czy spółka stosuje jakiekolwiek zabezpieczenia FX,

  • jaka jest korelacja przychodów i kosztów walutowych,

  • czy istnieją otwarte transakcje pochodne, które generują zobowiązania pozabilansowe.

Dobrze zarządzana ekspozycja walutowa może być argumentem wzmacniającym ofertę: sprzedam zadłużoną spółkę – posiada procedury FX hedge i dodatni bilans walutowy.

2. Wpływ na wycenę

Brak zabezpieczeń FX może prowadzić do zastosowania wyższych współczynników ryzyka w modelu DCF, co skutkuje obniżeniem wyceny equity. Z kolei skuteczna polityka hedgingowa może zwiększyć wartość nabywaną przez inwestora (kupię firmę z długami, jeśli ryzyko FX zostało zneutralizowane).

VII. Przykład praktyczny – restrukturyzacja finansowa spółki z zadłużeniem w walucie obcej

Spółka produkcyjna TEXTILCO Sp. z o.o. zaciągnęła kredyt w wysokości 1 mln EUR przy kursie 4,30. W okresie 9 miesięcy kurs wzrósł do 4,90, co oznaczało wzrost zadłużenia w PLN o 600 tys. zł. Spółka, nieposiadająca zabezpieczenia walutowego, stanęła na skraju utraty płynności.

Po powołaniu nowego zarządu (zmienię prezesa i wdrożę system zabezpieczeń FX), spółka:

  • zawarła transakcje forward na kolejne raty kredytu,

  • rozpoczęła sprzedaż eksportową z rozliczeniem w euro,

  • przeliczyła strukturę kosztów na EUR (np. leasing sprzętu).

Po 6 miesiącach efektywny koszt obsługi zadłużenia ustabilizował się, co umożliwiło restrukturyzację finansowania z udziałem funduszu: udzielę pożyczki dla zadłużonej firmy, pod warunkiem aktywnego zarządzania ryzykiem FX.

VIII. Rekomendacje praktyczne dla zarządów i doradców

  1. Oceń ekspozycję walutową na poziomie strategicznym i operacyjnym.

  2. Wprowadź politykę zarządzania ryzykiem walutowym (FX policy) jako wewnętrzny akt korporacyjny.

  3. Negocjuj klauzule zabezpieczające w umowach z kontrahentami – waloryzacja, denominacja, split currency.

  4. Analizuj rentowność kontraktów w scenariuszach kursowych – symulacje wrażliwości.

  5. Utrzymuj kontakt z doradcami bankowymi i prawnikami finansowymi – monitoruj rynek pochodnych FX.

IX. Podsumowanie – neutralizacja ryzyka walutowego jako filar prawno-finansowej odporności przedsiębiorstwa

Ryzyko walutowe, niekontrolowane i ignorowane, może w krótkim czasie doprowadzić nawet stabilne przedsiębiorstwo do utraty płynności, naruszenia kowenantów i formalnej niewypłacalności. Przeciwdziałanie tym skutkom poprzez świadomą neutralizację ryzyka walutowego staje się nie tylko narzędziem zarządzania, lecz również środkiem ochrony interesów właścicieli, inwestorów i wierzycieli.

Dla praktyków oddłużania oznacza to obowiązek włączenia analizy ekspozycji walutowej do każdej kompleksowej diagnozy finansowej – niezależnie od tego, czy celem jest sprzedam zadłużoną spółkę, kupię firmę z długami, czy pożyczka dla zadłużonej firmy z zabezpieczeniem na ekspozycji FX.

Nie chcesz sprzedawać spółki lub firmy? Skorzystaj z innej formy pomocy i uratuj swój biznes!

Firma Bez Długów

Specjalizujemy się w procedurze sprzedaży spółek, co może stanowić optymalne rozwiązanie dla Ciebie i Twojego biznesu

Kontakt z nami

Zapraszamy do kontaktu z naszym Biurem Obsługi Klienta od poniedziałku do piątku 08:00 – 16:00.

W sprawach nagłych

© 2025 · Firma Bez Długów · Wszelkie prawa zastrzeżone.

Litera A:

  • Abonament finansowy
  • Absolutorium dla zarządu
  • Akcja kredytowa
  • Aktywa obrotowe
  • Amortyzacja długu
  • Analiza finansowa
  • Aport
  • Aspiracje kredytowe
  • Audyt zadłużenia
  • Autonomia finansowa

Litera B:

  • Bariery finansowe
  • Bilans długu
  • Bilans płynności
  • Budżetowanie
  • Bieżąca wartość netto (NPV)
  • Bieżąca zdolność kredytowa
  • Błędy inwestycyjne

 

Skorzystaj z darmowej konsultacji prawnej!

Zadzwoń i umów się na konsultację!